Kolejna tura badań terenowych dotyczących wilczej diety
Kolejna tura badań terenowych dotyczących wilczej diety
I szósta tura za nami!
Od grudnia 2023 prowadzimy kolejną serię badań związanych z analizą składu diety wilków oraz liczebności ich ofiar na monitorowanych przez nas terenach.
Tym razem oprócz naszej stałej wolontariuszki-weteranki Aśki odwiedzili nas w charakterze ochotników także goście zza granicy – Jonas z Belgii i Adam z Wielkiej Brytanii. Chłopaki byli bardzo dzielni i świetnie dawali sobie radę w nieraz naprawdę ciężkim terenie!
Pierwsze 2 dni wspólnie zdejmowaliśmy foto-pułapki powieszone podczas poprzedniej, marcowej tury, w lasach siekierzyńskich koło Skarżyska-Kamiennej. Kamerki rejestrowały życie leśne, ale to, co interesowało nas najbardziej, to nagrania dzikich ssaków kopytnych – saren, dzików i jeleni, którymi najchętniej żywią się nasze świętokrzyskie wilki. Dzięki nagraniom i metodzie „distance sampling” mamy nadzieję oszacować liczebności populacji tych gatunków i w połączeniu z danymi z analizy wilczych kup ocenić, jakie dokładnie preferencje kulinarne mają lokalne wilki.
Po etapie zbioru przenieśliśmy się do kolejnego kompleksu leśnego leżącego w okolicach Kielc. Przez cztery dni rozwieszaliśmy uprzednio zebrane foto-pułapki i jednocześnie poznawaliśmy uroki okolicy. Bardzo dziękujemy Zespołowi Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych i w szczególności pani Beacie za niezwykle miłą współpracę i pomoc w naszych badaniach!
Podczas trwającej 1,5 tygodnia tury zrobiliśmy sobie dzień przerwy na pokazanie naszym wolontariuszom najciekawszych zakątków Puszczy Świętokrzyskiej i na przeszkolenie ich z wilczej telemetrii. Ostatniego dnia zabraliśmy ich także na bardzo ciekawą wystawę w Geonaturze Kielce – Centrum Geoedukacji. Mieliśmy niezwykłego farta, bo akurat trafiliśmy na początek odbywających się tam warsztatów ze szlifowania skał! Każdy z nas dostał po kawałku lokalnego kamienia i miał okazję własnoręcznie go wypolerować, a następnie zabrać ze sobą na pamiątkę. Bardzo ciekawe doświadczenie, polecamy i zachęcamy do odwiedzenia Geonatury!
A kolejna tura badań już tuż tuż przed nami.
Another round of field research on wolf diet
Another round of field research on wolf diet
And the sixth round is behind us!
Since December 2023, we have been conducting another series of surveys related to the analysis of wolf diet composition and prey abundance in the areas we monitor.
This time, in addition to our regular veteran volunteer Aśka, we were visited as volunteers by guests from abroad – Jonas from Belgium and Adam from the UK. The guys were very brave and did a great job in sometimes really tough terrain!
The first 2 days together we took down the photo traps hung during the previous round in March, in the Siekierno forests near Skarżysko-Kamienna. The trail cameras recorded forest life, but what interested us most were recordings of wild ungulates – roe deer, wild boar and red deer, which our Świętokrzyskie wolves are most likely to feed on. With the recordings and the distance sampling method, we hope to estimate the population sizes of these species and, combined with data from wolf poop analysis, assess exactly what local wolves’ culinary preferences are.
After the collection stage, we moved to another forest complex located near Kielce. For four days we hung up the previously collected photo traps and at the same time explored the beauty of the area. Many thanks to the Complex of Świętokrzyskie and Nadnidziański Landscape Parks and especially to Ms. Beata for their extremely kind cooperation and assistance in our research!
During the tour, which lasted 1.5 weeks, we took a day off to show our volunteers the most interesting corners of the Świętokrzyska Forest and to train them in wolf telemetry. On the last day, we also took them to a very interesting exhibition at Geonature Kielce – Geoeducation Center. We were extremely lucky, because we just happened to hit the beginning of the rock grinding workshops taking place there! Each of us got a piece of local stone and had the opportunity to polish it with our own hands, and then take it with us as a souvenir. A very interesting experience, we recommend and encourage you to visit Geonatura!
And the next round of research is just ahead.
Komiks NiezłyWilk - czyli wilk Wiciu przedstawia!
Komiks NiezłyWilk - czyli wilk Wiciu przedstawia!
Start edukacyjnego projektu NiezłyWilk. Komiksowa opowieść o dorastaniu i życiu wilka Wicia!
Poznajcie wilka Wicia! 😃🐺
Wiciu to wilcze szczenię, które powoli dorasta i poznaje, jak to jest być wilkiem. Razem z nim i my będziemy przez kolejny rok, a może i dłużej, wędrować wilczymi ścieżkami i oglądać świat z wilczej perspektywy. Śledźcie razem z nami Wiciowe przygody przedstawiane w postaci zabawnych komiksów autorstwa Wiktora Tabaka – obiecujemy, że będzie się działo!
➡ NieZły Wilk 💛
Wiciu to główny bohater wspólnego projektu „NieZły Wilk” trzech przyrodniczych organizacji: Fundacji SAVE Wildlife Conservation Fund, Jelenie w terenie i Praca Przyrodnika. Pomysł na projekt narodził się z jednej, prostej myśli: Czy wilk jest zły? Przeglądając goniące za sensacją media nieraz można tak pomyśleć. Jednak odpowiedź jest inna: wilk nie jest zły, nie jest też dobry, po prostu… jest sobą, elementem przyrody, i stara się tak jak my przeżyć każdy kolejny dzień.
🐾 Celem akcji jest przede wszystkim pokazanie wilków takimi, jakimi są naprawdę. Chcemy odwrócić zły trend przedstawiania nieprawdziwych, szkodliwych informacji na temat tych drapieżników, jaki nasilił się w ostatnim czasie. Zły wizerunek wilków wynika najczęściej z niewiedzy na ich temat.
🐾 Jako przyrodnicy zafascynowani wilkami, ich rodzinnymi więzami, niesamowitymi zmysłami i niebywałym instynktem, nie chcemy zatrzymać tej fascynacji tylko dla siebie. Pragniemy podzielić się nią, naszą wiedzą, spostrzeżeniami. Poprzez projekt „NieZły Wilk” będziemy się starali przedstawić w lekki, przystępny sposób informacje o biologii i ekologii wilków, o ich życiu i problemach, jakich doświadczają w związku z bliskim sąsiedztwem człowieka. Za pomocą zabawnych ilustracji spróbujemy zachęcić Was do spojrzenia na świat wilczymi oczami. Będziemy obalać mity na temat tych fascynujących zwierząt, a w ich miejsce przedstawiać fakty, które są wynikiem wieloletnich, wnikliwych obserwacji i badań naukowych.
🐾 Poznawajcie świat razem z Wiciem! Zachęcamy Was do śledzenia losów naszego wilczego podrostka, który z czasem będzie się stawał coraz bardziej poważnym wilkiem, i dzielenia się nimi z innymi! 🌲🌳
—
🖌 Autor komiksu: Wiktor Tabak – www.wiktortabak.pl
Comic NiezłyWilk - the wolf Wiciu presents!
Comic NiezłyWilk - the wolf Wiciu presents!
The launch of the educational project NiezłyWilk (NotBadWolf). A comic book story about growing up and the life of the wolf Wiciu!
Meet the wolf Wiciu! 😃🐺
Wiciu is a wolf pup who is slowly growing up and learning what it’s like to be a wolf. Together with him, we too will wander wolf paths and see the world from a wolf’s perspective for the next year, and maybe longer. Follow along with us Wiciu’s adventures presented in the form of amusing comic strips by Wiktor Tabak – we promise it will be fun!
➡ Wicked Wolf 💛
Wiciu is the main character of the joint project NieZłyWilk „Not Bad Wolf” of three wildlife organizations: SAVE Wildlife Conservation Fund, Jelenie w terenie (Deer in the Field) and Praca Przyrodnika (Naturalist’s Work). The idea for the project was born from one simple thought: is the wolf bad? Browsing the sensation-chasing media, one may sometimes think so. However, the answer is different: the wolf is not bad, nor is it good, it’s just… itself, an element of nature, and tries to survive each day just like us.
🐾 The aim of the campaign is first and foremost to show wolves as they really are. We want to reverse the bad trend of presenting untrue, harmful information about these predators, which has increased in recent times. The bad image of wolves is most often due to ignorance about them.
🐾 As naturalists fascinated by wolves, their familial bonds, incredible senses and instincts, we don’t want to keep this fascination only to ourselves. We want to share it, our knowledge, our insights. Through the project „Not a Bad Wolf” we will try to present in a light, accessible way information about the biology and ecology of wolves, about their life and the problems they experience due to their close proximity to humans. With the help of amusing illustrations we will try to encourage you to look at the world through wolf eyes. We will dispel myths about these fascinating animals, and instead present facts that are the result of years of careful observation and scientific research.
🐾 Explore the world together with Wiciu! We encourage you to follow the fate of our wolf pup, who will become a more serious wolf over time, and share it with others! 🌲🌳
—
🖌 Author of the comic: Wiktor Tabak – www.wiktortabak.pl
Szkody wilcze na Podkarpaciu w 2023 roku
Szkody wilcze na Podkarpaciu w 2023 roku
Podsumowanie szkód spowodowanych przez wilki oraz incydentów z ich udziałem na Podkarpaciu w 2023 roku.
W 2023 roku wilki spowodowały 175 szkód w pogłowiu zwierząt hodowlanych
i domowych oraz zniszczyły inne mienie.
Jest to 13,6% wzrost w stosunku do roku 2022, kiedy doszło do 154 ataków, oraz 17% w stosunku do roku 2021 (149 ataków).
Wśród gatunków zwierząt domowych i hodowlanych najczęściej atakowanymi przez wilki były owce (85), następnie bydło (32), konie (12), psy (19), kozy (15) oraz daniele i jelenie hodowlane (9). Ponadto w trakcie tych ataków zostało uszkodzone mienie w postaci ogrodzenia posesji.
Oszacowane szkody w psach obejmowały tylko psy rasowe (z rodowodem lub metryką, pochodzące z legalnych hodowli). W przypadku psów nierasowych właściciele otrzymali jedynie zwrot kosztów leczenia lub utylizacji zwłok.
Oprócz szkód w pogłowiu zwierząt zgłaszane były przez mieszkańców również różnego typu inne incydenty z udziałem wilków, które obejmowały np. pojawienie się drapieżników w pobliżu ludzkich domostw. W 2023 roku Regionalny Dyrektor ochrony środowiska w Rzeszowie odnotował mniejszą liczbę incydentów niż w poprzednim roku. Jest to zapewne skutkiem tego, że aktualnie gminy, w których częściej zdarzały się incydenty, prowadzą rejestr zdarzeń konfliktowych z udziałem dużych drapieżników (koordynowany przez Fundację Bieszczadziki przy wsparciu merytorycznym Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie i RDOŚ w Rzeszowie). Za bezpieczeństwo na terenie gminy odpowiada wójt/burmistrz/prezydent, którzy na podstawie rejestrów identyfikują problemy i podejmują odpowiednie działania.
Autor: Hubert Fedyń (RDOŚ Rzeszów)
Wolf damage in Subcarpathia in 2023
Wolf damage in Subcarpathia in 2023
A summary of damage caused by wolves and incidents involving them in the Subcarpathian region in 2023.
In 2023, wolves caused 175 damages to livestock and domestic animals and destroyed other property.
This is a 13.6% increase over 2022, when there were 154 attacks, and a 17% increase over 2021 (149 attacks).
Among domestic and livestock species, sheep (85) were the most frequently attacked by wolves, followed by cattle (32), horses (12), dogs (19), goats (15) and fallow deer and farm deer (9). In addition, property in the form of fences was damaged during these attacks.
The estimated damage to dogs included only purebred dogs (with pedigrees or tags, from legal breeding facilities). In the case of non-breed dogs, owners were only reimbursed for the cost of medical treatment or disposal of carcasses.
In addition to damage to livestock, various other incidents involving wolves were reported by residents, which included, for example, the appearance of predators near human homes. In 2023, the Regional Director for Environmental Protection in Rzeszów reported fewer incidents than in the previous year. This is probably due to the fact that currently the municipalities where incidents were more frequent maintain a register of conflict incidents involving large predators (coordinated by the Bieszczadziki Foundation with substantive support from the Agricultural University in Kraków and the RDOŚ in Rzeszów). Safety in the municipality is the responsibility of the mayor/president, who, based on the registers, identify problems and take appropriate action.
Author: Hubert Fedyń (RDOŚ Rzeszów)
Wilcze rodziny w południowej części regionu świętokrzyskiego
Wilcze rodziny w południowej części regionu świętokrzyskiego
Latem i jesienią 2023 roku poszukiwaliśmy śladów obecności wilczych rodzin w południowej części regionu świętokrzyskiego. W okresie od lipca do października prowadziliśmy stymulację wycia, rejestrowaliśmy obecność wilków przy pomocy foto-pułapek oraz poszukiwaliśmy tropów i odchodów. Naszym głównym celem było wykrycie rozrodu wilków w poszczególnych kompleksach leśnych.
Wilcze szczenięta rodzą się w norach lub w legowiskach pod wykrotami, nawisami gałęzi drzew iglastych lub w gęstych młodnikach. Po opuszczeniu nory/legowiska podrośnięte szczenięta pozostają w miejscu zwanym rendez-vous („miejsce spotkań”). Zwykle znajdują się wówczas cały czas pod opieką przynajmniej jednego dorosłego osobnika (piastuna), podczas gdy inne dorosłe wilki przynoszą im pokarm.
Rendez-vous mogą być zmieniane co kilka, kilkanaście dni, ale bywają użytkowane przez szereg tygodni. Niekiedy są to otwarte polany, jednak najczęściej dobrze ukryte i niedostępne fragmenty lasu, np. zwałowiska drzew, młodniki czy wyspy na bagnach. W takich miejscach znaleźć można legowiska, liczne odchody, pozostałości ofiar oraz tzw. „wilcze zabawki” w postaci pogryzionych kości, plastikowych butelek czy puszek. Z rendez-vous wilcze szczenięta i ich opiekunowie często odpowiadają wyciem na stymulację głosową.
Udało nam się stwierdzić obecność następujących grup rodzinnych (watah):
Wataha Jędrzejowska:
Przy pomocy foto-pułapek stwierdziliśmy w tym kompleksie obecność przynajmniej 2-3 dorosłych osobników. Pomimo wielokrotnych stymulacji wycia nie udało nam się zarejestrować obecności szczeniąt. Odnaleźliśmy natomiast miejsce spotkań, prawdopodobnie z zeszłego roku, z nagromadzonymi wilczymi zabawkami – pogryzionymi plastikowymi butelkami i pojemnikiem po oleju silnikowym. Świadczy to o obecności szczeniąt w 2022 roku.
Wataha Szydłowska (nadleśnictwo Chmielnik):
Pięć szczeniąt i jeden osobnik dorosły odpowiedziały na nasze wycie. W tym samym miejscu wilki rozmnażały się również w 2022 roku i wtedy także było to 5 szczeniąt (notatka z dnia 20 września 2022 „Kwietniowe szczeniaki z nadl. Chmielnik”). Na uwagę zasługuje fakt rozmnażania się wilczej rodziny w kompleksie leśnym o bardzo niewielkiej powierzchni zaledwie ok. 6 km2.
Wataha Staszowska:
Stwierdziliśmy obecność 3-4 szczeniąt i jednego osobnika dorosłego, które odpowiedziały na nasze wycie.
Wataha Rakowska:
3-4 szczenięta i 2 osobniki dorosłe odpowiedziały na nasze wycie.
Wataha Łagowska:
Również w tym kompleksie na podstawie stymulacji wycia stwierdziliśmy obecność 4-5 szczeniąt i 2 osobników dorosłych.
Wataha Daleszycka:
Latem i jesienią obserwowaliśmy na nagraniach z foto-pułapek obecność przynajmniej 5 osobników dorosłych. Ani na nagraniach, ani podczas stymulacji wycia nie udało nam się potwierdzić obecności szczeniąt. Pod koniec kwietnia nagraliśmy natomiast szczenną samicę, która prawdopodobnie wyszczeniła się w najbliższej okolicy.
Na tym terenie wilki rozmnażają się od co najmniej kilku lat. W 2021 roku zarejestrowaliśmy obecność 6 szczeniąt (notatka z dnia 20 grudnia 2021 „Wilcza rodzina z Lasów Daleszyckich” – https://www.facebook.com/watch/?v=336749961616240), a w roku 2022 – 8 szczeniąt (film z dnia 15 listopada 2022 „Dorastanie wilczych szczeniąt w Lasach Daleszyckich” – https://www.youtube.com/watch?v=v6gnZHwwLQM).
Stosunkowo duża liczba wilczych rodzin na monitorowanym terenie świadczy o obecności spokojnych i trudno dostępnych (dla ludzi) miejsc rozrodczych, w których drapieżniki mogą się rozmnażać. Ważne dla wilków jest również wysokie zagęszczenie ssaków kopytnych na tym obszarze.
Autor: Tomasz Bracik, Mariusz Wlazło, Paweł Gola
Wolf families in the southern part of the Świętokrzyskie region
Wolf families in the southern part of the Świętokrzyskie region
In the summer and autumn of 2023, we searched for signs of the presence of wolf families in the southern part of the Świętokrzyskie region. From July to October, we conducted howling stimulation, recorded the presence of wolves using photo traps, and searched for tracks and droppings. Our main goal was to detect wolf reproduction in individual forest complexes.
Wolf pups are born in burrows or in lairs under uproots, overhanging conifer branches or in dense youngsters. After leaving the burrow/lair, the sub-adult pups remain in a place called the rendez-vous („meeting place”). They are then usually under the care of at least one adult (hubby) at all times, while other adult wolves bring them food.
Rendez-vous may be changed every few days or so, but are sometimes used for a number of weeks. Sometimes these are open clearings, but most often well-hidden and inaccessible parts of the forest, such as tree heaps, youngsters or islands in swamps. In such places one can find lairs, numerous droppings, remains of prey and so-called „wolf toys” in the form of bitten bones, plastic bottles or cans. From the rendez-vous, wolf pups and their keepers often respond with howls to vocal stimulation.
We were able to ascertain the presence of the following family groups (packs):
The Jędrzejów pack:
Using photo traps, we found the presence of at least 2-3 adult individuals in this complex. Despite repeated stimulation of howling, we were unable to register the presence of pups. However, we found a meeting place, probably from last year, with accumulated wolf toys – bitten plastic bottles and a motor oil container. This testifies to the presence of pups in 2022.
The Szydłów pack (Chmielnik Forest District):
Five pups and one adult responded to our howling. Wolves also reproduced in the same place in 2022, and then there were also 5 pups (note from September 20, 2022 „April pups from Chmielnik Forest District„). Noteworthy is the fact that the wolf family is reproducing in a forest complex with a very small area of only about 6 km2.
The Staszów pack:
We found the presence of 3-4 pups and one adult that responded to our howling.
The Raków pack:
3-4 pups and 2 adults responded to our howling.
The Łagów pack:
Also in this complex, we found 4-5 pups and 2 adults based on the stimulation of howling.
The Daleszyce pack:
In summer and autumn, we observed the presence of at least 5 adults on the photo trap recordings. Neither on the recordings nor during the stimulation of howling we were unable to confirm the presence of pups. At the end of April, however, we recorded a pregnant female, which probably gave birth to pups in the immediate area.
Wolves have been breeding in the area for at least several years. In 2021, we recorded the presence of 6 pups (note dated December 20, 2021 „Wolf family from Daleszycki Forest„), and in 2022 – 8 pups (video dated November 15, 2022 „Growing up wolf pups in the Daleszycki Forest„).
The relatively high number of wolf families in the monitored area indicates the presence of quiet and hard-to-reach (to humans) breeding sites where predators can breed. Also important for wolves is the high density of ungulates in the area.
Authors: Tomasz Bracik, Mariusz Wlazło, Paweł Gola
WILCZE RENDEZ-VOUS 2023
WILCZE RENDEZ-VOUS 2023!
Pierwsza część spotkania odbyła się w sali Miejskiego Centrum Kultury w Skarżysku-Kamiennej, gdzie uczestnicy mogli się nawzajem poznać i przedstawić przygotowane przez siebie prezentacje. Przez 4 godziny mieliśmy okazję dowiedzieć się bardzo wielu ciekawych rzeczy odnośnie obserwacji wilków w najróżniejszych rejonach Polski oraz poznać metody prowadzenia działań ochronnych, edukacyjnych i przeciwdziałania antywilczej propagandzie.
Wyprawa do Puszczy
Pod wieczór uczestnicy spotkania udali się na stymulację wycia do pobliskiej Puszczy Świętokrzyskiej, a następnie na ognisko integracyjne, podczas którego rozgorzały dyskusje na rozmaite tematy, od pomysłów na skuteczną ochroną miejsc rozrodu wilków i ich siedlisk, przez wymianę doświadczeń z monitoringu po aspekty techniczne używanego sprzętu.
Następnego dnia uczestnicy wybrali się na kilkugodzinny spacer po najciekawszych zakątkach Puszczy. Przez Rezerwat Dalejów i rejony o najbardziej pierwotnym charakterze, wycieczka kierowała się w stronę miejsca, w którym przed rokiem przyszły na świat wilcze szczenięta. Pod okapem starych drzew przewodnik – Roman Gula – opowiadał o historii tego terenu, jego wartościach przyrodniczych i wilkach, które nasza fundacja obserwuje i bada tu już od kilkunastu lat.
Cel – integracja i współpraca
Spotkanie przebiegło w bardzo pozytywnej i ciepłej atmosferze. Jego celem była integracja badaczy i miłośników wilków, wymiana informacji i doświadczeń, a przede wszystkim lepsze się poznanie i zawarcie nowych, wartościowych znajomości. Naszym zdaniem jedynie poprzez współpracę uda się skutecznie chronić przyrodę i doprowadzić do trwałych, lepszych zmian w zarządzaniu nią. Mamy nadzieję, że spotkania pod hasłem wilczego rendez-vous staną się stałym i corocznym elementem życia osób zaangażowanych w monitoring i badania nad wilkami i umożliwią nam wspólne działanie na większą skalę, z lepszymi i trwalszymi efektami.
Dziękujemy wszystkim uczestnikom za przybycie i super ciekawe prezentacje! A nadleśnictwu Suchedniów za udostępnienie wiaty piknikowej pod organizację ogniska.
WOLF RENDEZ-VOUS 2023
WOLF RENDEZ-VOUS 2023!
The first part of the meeting took place in the hall of the Miejskie Centrum Kultury (Municipal Cultural Center) in Skarżysko-Kamienna, where participants were able to get to know each other and give presentations they had prepared. For 4 hours we had the opportunity to learn a lot of interesting things about the observation of wolves in various regions of Poland and learn about the methods of carrying out protective, educational activities and counteracting anti-wolf propaganda.
Expedition to the Forest
In the evening, the participants of the meeting went to the nearby Świętokrzyska Forest to stimulate howling, and then to an integration campfire, during which discussions heated up on a variety of topics, from ideas on effective protection of wolf breeding sites and their habitats, through the exchange of monitoring experience to technical aspects of the equipment used.
The next day, the participants went on a several-hour walk through the most interesting corners of the Forest. Through the Dalejów Nature Reserve and areas with the most primeval character, the tour headed towards the place where wolf pups were born a year ago. Under the canopy of old trees, the guide – Roman Gula – talked about the history of the area, its natural values and the wolves that our foundation has been observing and studying here for more than a dozen years.
Goal – integration and cooperation
The meeting was held in a very positive and warm atmosphere. Its purpose was to integrate researchers and lovers of wolves, to exchange information and experience, and above all to get to know each other better and make new valuable friends. In our opinion, only through cooperation will it be possible to effectively protect nature and bring about lasting, better changes in its management. We hope that meetings under the banner of wolf rendez-vous will become a permanent and annual part of the lives of those involved in wolf monitoring and research, and will enable us to work together on a larger scale, with better and more lasting results.
Thanks to all the participants for coming and for the super interesting presentations! And to the Suchedniów Forest District for providing a picnic shelter for hosting a bonfire.