21 i 22 października w Paradise Wildlife Park w Hertfordshire koło Londynu odbyła się impreza edukacyjna poświęcona ochronie wilków (Wolf Awareness Weekend). Jak co roku, najważniejszym punktem wydarzenia była Wilcza Noc, czyli sobotni wieczór, podczas którego kilkoro zaproszonych ekspertów opowiadało gościom o sytuacji i ochronie wilków w Europie. Miałam przyjemność być jednym z nich, a moje wystąpienie dotyczyło rozwoju populacji wilków w Polsce oraz wybranych aspektów behawioru wilków, pozwalających im przystosować się do antropogenicznie zmienionych siedlisk, które obecnie rekolonizują. Artykuł na temat tego wydarzenia ukazał się w czasopiśmie The Times.

Katarzyna Bojarska

10 października przeprowadziłam szkolenie zorganizowane przez Park Narodowy „Ujście Warty” na temat ekologii wilków oraz szkód wyrządzanych przez wilki wśród zwierząt gospodarskich. Wykłady skierowane były do pracowników Parku Narodowego, pracowników okolicznych nadleśnictw, myśliwych, pracowników Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim oraz rolników – właścicieli około 4000 krów i 700 koni, które są wypasane na terenie tego Parku Narodowego.

Na terenie Parku Narodowego „Ujście Warty” obserwowane są dwie watahy wilków. Prowadzony przez Marcina Matyska monitoring za pomocą foto-pułapek wykazał, że pod koniec 2016 roku wataha, której terytorium obejmuje północny fragment parku, liczyła osiem osobników.

Katarzyna Bojarska

W poniedziałek 16 października rodzina wilków z Lasów Siekierzyńskich (wschodnia część Puszczy Świętokrzyskiej) odpowiedziała na naszą stymulację. Wyły co najmniej trzy dorosłe wilki i trzy lub cztery tegoroczne młode. W tym kompleksie leśnym wyliśmy w tym sezonie trzy razy w sierpniu i we wrześniu nie uzyskując odpowiedzi. Ślady obecności wilków odnotowujemy w Lasach Siekierzyńskich od kilku lat, jednak nie udało nam się potwierdzić rozmnażania wilków w tym kompleksie. Zimą 2015/2016 zarejestrowaliśmy na tym terenie tropy trzech wilków, a ostatniej zimy pięciu. Tego lata leśnicy odnotowywali koncentrację tropów i odchodów wilczych w jednym rejonie, a także widzieli w pobliżu 8 wilków. W niedzielę 15 października Artur znalazł w tym rejonie 8 świeżych odchodów, jednak silny wiatr uniemożliwiał wycie. Następnego dnia wykorzystaliśmy wyżową, bezwietrzną pogodę i udało nam się uzyskać odpowiedź już za pierwszym razem. Wilki wyły przez około dwie minuty. Po kwadransie zawyliśmy znowu i też uzyskaliśmy odpowiedź całej rodziny.

Roman Gula i Artur Milanowski

W dniach 26 – 28 września 2017 prowadziłam zajęcia o wilkach dla uczniów Szkoły Podstawowej oraz Gimnazjum w Brzozie Bydgoskiej. Jestem absolwentką pierwszej z tych szkół. Uczniowie dowiedzieli się między innymi gdzie w ich regionie występują wilki, jak funkcjonuje wilcza rodzina oraz że wilki nie stanowią zagrożenia dla ludzi.

Katarzyna Bojarska

Wyniki sekcji wilczycy znalezionej 3 października na drodze w Nadleśnictwie Rymanów wskazują, że nie została zastrzelona. Przyczyną śmierci mogło być potrącenie przez samochód. Wilczyca miała ponad 8 lat. Szczegóły na portalu krosno112.

W tym roku na terenie Podkarpacia znaleziono 5 martwych wilków. Jeden z nich padł po kopnięciu przez konia, drugi padł z przyczyn naturalnych, a 3 zginęły w wypadkach drogowych. Od 2009 roku na terenie Podkarpacia udokumentowano 20 kolizji drogowych z udziałem wilków.

Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie

Martwą wilczycę znaleziono dziś na drodze leśnej w Nadleśnictwie Rymanów. Kilkuletnia wadera została zastrzelona. Szczegóły na portalu Nowiny 24.

31 sierpnia w Nadleśnictwie Lipka pod Złotowem znaleziono zastrzeloną wilczycę. Wilczyca wychowywała cztery młode. Materiał tvn24.

W tym roku nasze próby poszukiwań młodych wilków w Puszczy Iłżeckiej nie były zbyt owocne. Przez pięć wieczorów próbowaliśmy zlokalizować wilki przy pomocy wycia, niestety bez rezultatu. Więcej szczęścia mieli pracownicy Nadleśnictwa Starachowice, którzy znaleźli w czerwcu tegoroczną norę wilków. Nora była już opuszczona, a w pobliżu leżały szczątki jednego ze szczeniąt. Leśnicy z Puszczy kilkakrotnie słyszeli też wycie dorosłych wilków i co najmniej trzech szczeniąt. Wszystko wskazuje zatem na to, że również w tym roku – szósty raz rzędu – rodzina z Puszczy Iłżeckiej miała młode. Przypomnijmy, że wataha ta w grudniu 2016 roku liczyła aż 10 wilków (notatka poniżej z 12 stycznia 2017). Co ciekawe, podczas tegorocznych prób stymulacji wycia, za każdym razem wyliśmy także w pobliżu tej nory. Jednak wilki, nawet jeśli są blisko, nie zawsze odpowiadają na wycie. Takie doświadczenia mieliśmy także podczas badań telemetrycznych wilków w Puszczy Białowieskiej, Bieszczadach i Borach Dolnośląskich. Wycie w pobliżu rendezvous, znanego dzięki telemetrycznemu monitorowaniu wilków, nie zawsze kończyło się sukcesem. Pomimo tego, że dzięki nadajnikom wiedzieliśmy, że wilki są na miejscu.

Roman Gula i Jacek Major

Nasze badania radiotelemetryczne w Białowieży i w Bieszczadach pokazały, że w gorące, letnie popołudnia i wieczory dorosłe wilki wyruszają z miejsca odpoczynku znacznie później, pozostając dłużej ze szczeniakami. Ponieważ szczenięta chętniej dopowiadają na wycie gdy są w towarzystwie dorosłych, staramy się wykorzystać upały do lokalizacji rodzin wilczych. W upalne wieczory ostatnich dwóch tygodni przemierzaliśmy systematycznie lasy regionu świętokrzyskiego, zatrzymując się co 2-3 km i stymulując wilki do wycia. Udało nam się uzyskać odpowiedzi w Puszczy Świętokrzyskiej i Dolinie Czarnej Koneckiej. W Puszczy Świętokrzyskiej dwa dorosłe wilki i co najmniej dwa szczenięta odpowiedziały z tego samego miejsca, co w trzech poprzednich latach. Co ciekawe, wyliśmy w tym miejscu przez sześć lipcowych wieczorów, ale odpowiedź uzyskaliśmy dopiero 1 sierpnia, w trakcie fali upałów. Rodzinę wilków w Dolinie Czarnej Koneckiej zlokalizowaliśmy następnego, również upalnego wieczoru. Wataha odpowiedziała na nasze wycie trzy razy – wyły co najmniej trzy dorosłe i cztery szczenięta. Ślady bytowania wilków w tym rejonie odnotowujemy od dwóch lat, ale po raz pierwszy udało nam się potwierdzić ich rozród.

10 sierpnia 2017, Roman Gula