Informacje o wilkach w Puszczy Kampinowskiej na portalu gazety wyborczej i metrowarszawa

Kilka dni temu obserwowaliśmy dwa młode wilki należące do jednej z watah w zachodniej Polsce. Wilcze szczeniaki mają obecnie nieco ponad sześć miesięcy, ale wielkością nie różnią się wiele od dorosłych osobników. Choć ich wzrost zakończy się całkowicie dopiero w wieku 12-14 miesięcy, fazę szybkiego wzrostu mają już za sobą, a ich zęby mleczne zostały już wymienione na stałe. Półroczne wilki, w zależności od tego w jakiej są kondycji, mogą ważyć od kilkunastu do ponad 30 kg. Pomimo prawie dorosłego wyglądu szczenięta nadal poświęcają mnóstwo czasu na zabawę. Taka aktywność to dla nich ważny trening przygotowujący do polowania i walki. Bawiąc się, wilki zacieśniają wzajemne więzi socjalne. Obserwowane przez nas szczenięta spędziły prawie dwie godziny ćwicząc pogonie, ucieczki, zapasy i atak z zasadzki. Kulminacją obserwacji było podejście jednego z wilków do fotografa ukrytego pod siatką maskującą na odległość niespełna 2 metrów. Ciekawskość zwyciężyła nad nieufnością!

Katarzyna Bojarska (tekst) i Cezary Korkosz (zdjęcia i tekst)

Po zamieszczeniu ostatniej notatki o wynikach monitoringu wilków w regionie świętokrzyskim napisał do nas Patryk Molik. Na początku października znalazł on w lesie w okolicach miejscowości Kopiec (10 km na wschód od Skaryszewa) szczątki kozła. Kilka dni później, w tej samej okolicy słyszał wycie wilka. Miejsce to położone jest około 20 km na północ od obrzeży Puszczy Iłżeckiej, w której bytuje jedna z monitorowanych przez nas watah.

Roman Gula i Artur Milanowski

W lipcu informowaliśmy o reprodukcji watahy wilków z Puszczy Świętokrzyskiej. Przez cały lipiec, sierpień i wrzesień kontynuowaliśmy próby lokalizacji watah w innych rejonach świętokrzyskiego przy pomocy stymulacji wycia. Udało nam się usłyszeć odpowiedź dorosłych i młodych watahy bytującej w Puszczy Iłżeckiej. Pięć dorosłych wilków wyprowadziło w tym roku co najmniej 4 młode. Wydaje się, że jest to obecnie największa wataha wilków w regionie, która co roku ma młode. Nie udało nam usłyszeć wilków w Lasach Niekłańsko-Bliżyńskich i Lasach Przysuskich, choć w obu rejonach systematycznie odnotowywaliśmy obecność wilków. Podsumowanie wyników letniej akcji stymulacji wycia na mapie obok.

Artur Milanowski i Roman Gula

Ekipa Zachodniopomorskiego Towarzystwa Przyrodniczego założyła dotychczas obroże GPS trzem samcom wilka. Dwa z nich, odłowiony w Puszczy Drawskiej w roku 2014 Wrzos oraz uratowany z wnyków w roku 2015 Szczęściarz, należały do watahy zajmującej terytorium ponad 320 km2 na Poligonie Drawskim. Wiele danych wskazuje na to, że wilki zamieszkują ten teren nieprzerwanie od kilkunastu lat. Wrzos pozostał na poligonie aż do wyczerpania się baterii w obroży telemetrycznej. Natomiast Szczęściarz” powędrował w kwietniu 2015 w okolice Puszczy Bydgoskiej, gdzie przemieszczał się na obszarze około 1500 km2, aż do śmierci w wyniku kolizji z samochodem. Trzeci samiec, uwolniony w tym roku z wnyków Ryś, jest rozmnażającym się samcem w watasze zajmującej terytorium o powierzchni około 360 km2 w okolicach Krzyża Wielkopolskiego. Nadajniki telemetryczne GPS-GSM wykorzystane w monitoringu zostały wykonane samodzielnie przez pracowników ZTP i są stosowane także do monitoringu żubrów.

Katarzyna Bojarska

Latem, na drogach publicznych województwa podkarpackiego doszło do trzech kolizji samochodów z wilkami. Pierwszy wypadek zdarzył się w nocy z 27 na 28 sierpnia na drodze Stubno – Kalników w powiecie Przemyskim – zginął młody osobnik. Młoda samica została zabita 29 sierpnia na drodze wojewódzkiej nr 28 w miejscowości Rymanów, w powiecie Krośnieńskim. Kolejne zdarzenie miało miejsce 12 września, również na drodze wojewódzkiej nr 28 w Rymanowie – zabity został młody samiec.
Od 2009 roku na drogach podkarpacia doszło do 13 potwierdzonych kolizji samochodów z wilkami.

Hubert Fedyń – RDOŚ Rzeszów

Z miejscem przyjścia na świat wilczych szczeniąt od zawsze kojarzy się przede wszystkim nora. Znalezienie jej jest uznawane za ostateczne potwierdzenie miejsca rozrodu. W tym roku, dzięki obroży GPS założonej na wilczycę Orzechową, od początku znaliśmy lokalizację miejsca rozrodu wilków na terenie nadleśnictwa Ruszów w Borach Dolnośląskich. Wilki wyraźnie skoncentrowały swoją aktywność wokół jednego punktu od 9 maja. Po 3 tygodniach, przeniosły się ze szczeniętami ok. 1 km dalej, gdzie pozostały przez kolejny miesiąc.

Odwiedziny tych dwóch miejsc dostarczyły nam ciekawych informacji. Szczenięta przyszły na świat w dojrzałym drzewostanie sosnowym, w kępie zaledwie kilkunastu młodych świerków (Fot. 1). Miejsce to nie przypominało w niczym okolic nor wilczych, jakie widziałam dotychczas w zachodniej Polsce, położonych najczęściej w młodnikach lub gęstym podszycie. Co dziwniejsze, brakowało najważniejszego elementu – nory! Szczenięta spędziły pierwsze dni życia w zagłębieniu ziemi między korzeniami młodego świerka, dobrze ukrytym przez nisko opadające gałęzie drzewa (Fot. 2). Nie jest to pierwsza taka obserwacja w Polsce – podobne „gniazda” wilcze zostały znalezione przez Romualda Mikuska nad Biebrzą.

Miejsce na które wilki przeniosły 20 dniowe szczeniaki, również nas zaskoczyło. Otwarty, dojrzały las sosnowy bez podszytu, nie oferowałby wilkom żadnej osłony gdyby nie porastająca go tawuła kutnerowata Spiraea tomentosa (Fot. 3). Ten obcy florze polskiej, inwazyjny krzew okazał się idealnym schronieniem dla wilków, które utworzyły w nim liczne korytarze i legowiska, w których były całkowicie niewidoczne nawet z bliskiej odległości. Co więcej, miejsce to położone było jedynie 1 km od granicy terytorium watahy, a nie jak najczęściej, w centrum areału. W tym przypadku może to być spowodowane spokrewnieniem i „pokojowymi” relacjami z sąsiednią watahą, z którą wataha Ruszów podzieliła dawne terytorium (patrz Aktualności WilkNet z 18 maja 2015).

Na zakończenie chciałabym podziękować pracownikom nadleśnictwa Ruszów za objęcie opieką miejsc rozrodu watahy Orzechowej.

Katarzyna Bojarska

W pierwszym półroczu 2015 roku doszło do 48 ataków wilków na zwierzęta hodowlane i domowe w województwie podkarpackim. Jest to dwudziestoprocentowy spadek w stosunku do liczby szkód w pierwszym półroczu 2014 roku, kiedy to wilki zaatakowały zwierzęta hodowlane i domowe 60 razy. Gatunkiem najczęściej atakowanym przez wilki są nadal owce. Oprócz owiec, w 2015 roku zostało zabitych kilka sztuk bydła domowego (cielęta i jałówki), psy i źrebak. Szczegółowe dane dotyczące szkód są dostępne w RDOŚ w Rzeszowie.

Hubert Fedyń, RDOŚ w Rzeszowie

Jak co roku w lipcu, rozpoczęliśmy akcję lokalizacji grup rodzinnych wilków w regionie świętokrzyskim. W tym okresie, szczenięta mają około 9 tygodni i nie są w stanie polować z dorosłymi. Życie watahy koncentruje się wokół miejsca zwanego przez biologów rendez-vous, na którym szczenięta oczekują na powrót dorosłych z mięsem upolowanych ofiar. Wilki w tym okresie chętnie odpowiadają na stymulację wycia, a gdy odpowie cała wataha można łatwo rozróżnić wycie szczeniąt. Nasze wysiłki skierowaliśmy najpierw na watahę, która bytuje w zachodniej części Puszczy Świętokrzyskiej, położonej na terenie nadleśnictw Zagnańsk i Suchedniów. Po kilku nocach intensywnego wycia, udało nam się uzyskać odpowiedź całej watahy – wyły co najmniej 4 dorosłe i 2 szczenięta. Jest to drugi z kolei rok, kiedy wataha ta rozmnaża się.

Artur Milanowski i Roman Gula

W kwietniu bieżącego roku Agencja Ochrony Środowiska Republiki Federalnej Niemiec opublikowała propozycję metod monitorowania wilków na terenie Polski i Niemiec. Propozycja została przygotowana przez organizację LUPUS, zajmującą się monitoringiem wilków w Saksonii oraz przez polskie Stowarzyszenie dla Natury Wilk. pdf

Roman Gula